غزل ۸۰ : عیب رندان مکن ای زاهد پاکیزه سرشت

عیب رندان مکن ای زاهد پاکیزه سرشت                   که گناه دگران بر تو نخواهند نوشت

من اگر نیکم و گر بد تو برو خود را باش                    هر کسی آن درود عاقبت کار که کشت

همه کس طالب یارند چه هشیار و چه مست              همه جا خانه عشق است چه مسجد چه کنشت

سر تسلیم من و خشت در میکده‌ها                         مدعی گر نکند فهم سخن گو سر و خشت

ناامیدم مکن از سابقه لطف ازل                            تو پس پرده چه دانی که که خوب است و که زشت

نه من از پرده تقوا به درافتادم و بس                      پدرم نیز بهشت ابد از دست بهشت

حافظا روز اجل گر به کف آری جامی                      یک سر از کوی خرابات برندت به بهشت

معنی ابیات:

۱. زاهد پاک نهاد از رندان عیب جویی نکن که گناه دیگران را به پای تو نخواهند نوشت.

۲. اگر من خوب یا بد هستم تو به فکر خودت باش که هر کسی هر چه بکارد همان را درو خواهد کرد.

۳. همه کس در همه جا در پی معشوق ازلی و ابدی هستند چه مسجد، چه صومعه، چه خانقاه و …

۴. من سر تسلیم بر خشت در میکده آورده ام و اگر مدعیان این کار را فهم نمی کنند بگو سرشان را به سنگ بزنند.

۵. از سابقه لطف ازلی خداوند مرا نا امید نکن که تو نمی دانی در درگاه خداوند چه کسی خوب است و چه کسی بد.

۶. تنها من نیستم که راه تقوا را کنار گذاشتم حضرت آدم (ع) نیز بهشت را از دست داد و گناه کرد.

۷. ای حافظ حتی اگر روزی که روز مرگ توست جامی می بنوشی بدان که بعد از مرگت تو را یکسره به بهشت خواهند برد.

برداشت آزاد:

این غزل، یک غزل عارفانه و رندانه است که خواجه به صورت طنز آمیزی با کنایه به زاهدان و مذهبیون که از او عیب جویی می کردند پیام می دهد که عیب دیگران را فاش کردن خود کاری بر خلاف پرهیزگاری است. هر کس آن چه که می کارد در آن دنیا و این دنیا برداشت می کند. خوبی، عشق، بدی، نفرت و ….

از طرفی به این نکته اشاره می کند که در مذهب عشق، در هر مکانی که باشی و هر کاری که انجام دهی، در حال عبادتی و تمام انسان های خداجو به گونه ای به دنبال خداوند می گردند هر کس در هر مکانی که فکر می کند می تواند به او نزدیک شود.

ناامید کردن بندگان خدا نیز کاری نا صواب است و نیز قضاوت کردن بندگان خدا یا خود را در تقوا و ایمان بالاتر دانستن از دیگری.

این هم مشخص است که همه یمان در طول زندگی گناهان بزرگ و کوچکی انجام داده ایم و خرده گرفتن از دیگران و بی گناه جلوه دادن خود نشانه ی ریا کاری است.

عارف پس از طی مراحلی و رسیدن به درجاتی بعد از مرگ به برزخ نخواهد رفت و مستقیما به بهشت برده خواهد شد و روزی که به این درجه برسد خودش به این امر آگاه خواهد شد اما دیگران متوجه این موضوع نخواهند شد.

در پایان می توان نتیجه گرفت که زندگی هر کس تا زمانی که به دیگری آسیب نمی رساند به خود او ربط دارد و دخالت کردن در زندگی دیگران یا سرک کشیدن در کار دیگران و یا غیبت کردن پشت سر دیگران نشانه ی اشتباه در پندار فرد است.

منابع :

درس حافظ نقد و شرح غزل های حافظ، دکتر محمد استعلامی

گنجور ; حافظ ; غزلیات ; غزل شمارهٔ ۸۰

غزل شماره ۷۷ | مجموعه اشعار و آثار دکتر عبدالحسین جلالیان

غزل ۰۸۰- عیب رندان مکن ای زاهد پاکیزه سرشت – مستانه

Print Friendly, PDF & Email

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *