بایگانی برچسب: s

تعامل سنتگرایان و نوگرایان

امروزه ما در کشورمان در حال گذار به سمت نوگرایی و تجدد هستیم اما گروه هایی که در حال سازماندهی و تبلیغ نظراتشان هستند به چند شاخه و زیر شاخه تقسیم می شوند.

طی ارتباطاتی که در چند سال اخیر با اندیشمندان داشته ام به نظرم ما سه گروه کلی اندیشمند داریم:

  • سنتگرایان
  • نوگرایان
  • روشنفکران دینی

سنتگرایان

سنتگرایان اندیشمندانی هستند که اسلام و شیعه پایندی دارند و در صدد حفظ ارزش های سنتی هستند که خود دو گروه هستند عده ای افراطی هستند و عده ای دیگر معتدل هستند. متأسفانه مباحثه با افراطیون تقریبا غیر ممکن است زیرا بسیار متعصب هستند و اعتدالیون با دیگر گروه ها بحث می کنند اما باز هم کمی متعصب هستند و آخر بحث کماکان بر سر نظر خود پافشاری می کنند.

نوگرایان

نوگرایان به دنبال تبیین دستور العملی می گردند تا ایران را به سمت تجدد و غرب به پیش ببرند. این گروه هم خود دو زیر شاخه دارند. نوگرایانی که می خواهند دقیقا همان ارزش های مدرنیته را در ایران پیاده کنند و به جد از این ارزش ها دفاع می کنند ( به نظرم این طور دفاع از مدرنیته نوعی تعصب است و از روشنفکر انتظار نمی رود!) و گروهی دیگر که سعی دارند به تفاهمی میان مدرنیته و سنت دست پیدا کنند.

روشنفکران دینی

این گروه اغلب تحصیلات حوزوی هم دارند و گرایش های دینی و مذهبی دارند اما طی دوران تحصیل به این نتیجه رسیده اند که سنت امروزه جوابگوی مسائل ما نیست و در نتیجه به تحصیل و تحقیق به شکل آکادمیک پرداخته اند. این افراد از آن جایی که تعامل زیادی با سنتگرایان و نوگرایان داشته اند می توانند هر دو گروه را به خوبی بفهمند و خوب به نظر می آید اندیشه ی این گروه از اندیشمندان برای امروز ما راهگشا خواهد بود.

نمونه ی بارز روشنفکران دینی جناب آقای دکتر عبدالکریم سروش هستند در ادامه فیلمی از ایشان را به اشتراک خواهم گذاشت که نظراتشان واقعا قابل تأمل است در چند روز اخیر ایشان سخنرانی داشته اند که نظری در مورد رهبر انقلاب اسلامی آقای خمینی دادند که بسیار بین ما بحث برانگیز شد و خوب از ایشان انتظار چنین اظهار نظری نمی رفت اما این باعث نمی شود ما به دیگر نظرات ایشان بدبین شویم ایشان هم مثل هر کس دیگر مختار هستند نظر بدهند گاهی هم ممکن است از نظر عده ای اشتباه باشد.

ما مردمی هستیم که اجدادمان به یک نفر اقتدا می کردند و بدون تقریبا هیچ فکری از او تقلید می کردند و تمامان هم این روحیه را هنوز در خودمان داریم بنابراین مجبوریم با دید شکاکانه، پرسشگرایانه و بدبینانه ( بدبینی از این نظر که هر انسان ممکن است اشتباه کند نه اینکه نیت بدی دارد ) به نظرات اندیشمندان بنگریم تا کم کم ذهنمان باز شود و بتوانیم خوب ببینیم، رشد فکر ی کنیم و اندیشه کنیم.

تجربه ی شخصی من که به ویژه به روشنفکران دینی پیشنهاد می کنم این است که قضیه ی غار افلاطون را همیشه به خاطر داشته باشند دقیقا مصداق امروز ماست و ما برای آگاهی دادن به اقشار مختلف جامعه نیازمند صبر زیاد و اعصاب فولادین هستیم. اگر از واژه ی ما استفاده کردم به خاطر این بود که خودم را شاگرد این گروه از اندیشمندان می دانم و سعی در انتشار دیدگاههایشان دارم.

تجربه ی شخصی من که به ویژه به روشنفکران دینی پیشنهاد می کنم این است که قضیه ی غار افلاطون را همیشه به خاطر داشته باشند دقیقا مصداق امروز ماست و ما برای آگاهی دادن به اقشار مختلف جامعه نیازمند صبر زیاد و اعصاب فولادین هستیم. اگر از واژه ی ما استفاده کردم به خاطر این بود که خودم را شاگرد این گروه از اندیشمندان می دانم و سعی در انتشار دیدگاههایشان دارم.

پیوند های مرتبط:

وحی، عبدالکریم سروش، فیلسوف و روشنفکر دینی

آیا مسلمانان برتر از دیگرانند؟!

در روزهای اخیر تنشهایی بین پاکستان و هندوستان به وجود آمده است، دقیقا نمی دانم چرا این دو کشور که از لحاظ خونی به هم بسیار نزدیک هستند فقط عده ای مسلمانند و عده ای دین دیگر دارند هر چند سال یک بار با هم به مشکل می خورند!

مسلمانان چون فکر می کنند محمد پیامبرشان مقرب ترین شخص در پیشگاه خداوند است پس آن ها هم که پیرو او هستند بر دیگران که پیرو آیین های دیگر هستند برتری دارند!

در خود قرآن گفته شده است که میزان ایمان هرکس را فقط خدا می داند و البته این برتری و کهتری یا قرب نزد خداوند معنا دارد و بندگان و مخلوقات خدا چطور این را تشخیص می دهند؟!

من چیز زیادی از فلسفه نمی دانم اما با جبر مجموعه ها برهان خلفی دارم که نشان می دهد هر کس به اسم مسلمان باشد لزوما ایمان بالاتری ندارد.

اگر مجموعه ی A را مجموعه ی مسلمانان در نظر بگیریم و مجموعه ی B را مجموعه ی مسیحیان در نظر بگیریم و اگر میزان ایمان هر عضو مجموعه ها یک عدد باشد که بعد از علامت مساوی قرار گرفته است و اعضای مجموعه را به حرف کوچک به اضافه ی یک اندیس نشان دهیم، آنگاه خواهیم داشت:

A={a1=9,a2=3,a3=6}

B={b1=8,b2=1,b3=7}

حال همان طور که مشاهده می کنید a1 بزرگتر است از b1 اما آیا می شود نتیجه گرفت که تمام اعضای مجموعه ی A بزرگتر از تمام اعضای مجموعه ی B هستند؟! جواب خیر است.

از اهالی ریاضی عذر خواهم اگر قواعد صحیح نوشتاری جبر مجموعه ها را رعایت نکردم!

در مورد هندوها هم بگویم که با آیینشان آشنایی ندارم اما می دانم که آن ها عده ای از زرتشتیان را در کشورشان پذیرفته اند پس چگونه است که مسلمانان پاکستانی که اجدادی مشترک با آن ها دارند را دشمن می دادنند؟!

من چند سال است به یوگا علاقمند شده ام و به اینکه چقدر برای انسان مفید است پی برده ام گاهی شب ها مراقبه می کنم و هر چه می گذرد تاثیراتش را بر خودم بیشتر می بینم واقعا احساس می کنم که انرژی جذبم می شود و در بدنم جریان می یابد و احساس گرما می کنم.

اسلام و علم

در قرآن کریم موضوعات مختلفی مطرح شده است یک مورد از این موضوعات، توضیح مطالبی است که در زمان حضرت محمد (ص) قابل بررسی نبودند. دانش آن زمان در عربستان خیلی پایین و اشتباه بوده و اکثر اعراب بی سواد بودند. بنابراین نمی توان شرح هایی که مترجمان داده اند را منطبق بر علم کرد مگر اینکه به صورت نمادین کلمات را معنی کرد. برای مثال

در قرآن کریم اطلاعات زیادی از گیتی، حیات و نحوه ی کارکرد آن ها به صورت پراکنده بیان شده است که می توان با دانش امروز مورد بحث قرار بگیرند. مشکل اینجاست که اشخاص با تخصص های مختلف به صورت گروهی نمی توانند به خوبی کار کنند. اگر متخصصین در دین و دانش شروع به تعامل بیشتری کنند می توان توضیحات قانع کننده ای برای این مطالب یافت.

برای جذب جوانان و نوجوانان به دین می توان مطالب را به گونه ای بیان کرد که منطقی و بصری باشند مطالب کتب دینی برای نسل امروز غیر منطقی به نظر می رسند زیرا مطالب به صورتی که گذشتگان با علم و فکر زمان خود به آن پرداخته اند نوشته شده اند که برای نسل جدید ملال آور و گاه پوچ می باشد.

*حضرت علی (ع) : آداب و رسوم خود را به فرزندانتان تحمیل نکنید، زیرا آنان براى زمانى غیر از زمان شما آفریده شده‌‌اند .